Zawiadomienie o przestępstwie internetowym można złożyć w dowolnym komisariacie Policji lub w prokuraturze rejonowej, pisemnie, ustnie do protokołu, listownie albo online przez usługę „Zgłoś przestępstwo” na Gov.pl (wymaga Profilu Zaufanego lub e-dowodu).[4] Zanim to zrobisz, zabezpiecz dowody: zrzuty ekranu z widocznym adresem URL i datą, numery rachunków, potwierdzenia przelewów, korespondencję. Jeśli chodzi o phishing (fałszywy SMS, e-mail, strona), zgłoś to równolegle do CERT Polska przez formularz incydent.cert.pl.[2][5]
Kluczowe wnioski
- Zawiadomienie można złożyć w dowolnej jednostce Policji, nie musi to być komisariat „właściwy” dla miejsca zamieszkania ani miejsca przestępstwa.
- Masz cztery drogi: osobiście (ustnie do protokołu), pisemnie, listem poleconym, online przez Gov.pl.[4]
- Kwota straty nie decyduje o odmowie przyjęcia zawiadomienia, Policja ma obowiązek je przyjąć.
- Phishing (fałszywe SMS-y, e-maile, strony) zgłaszaj także do CERT Polska, to inna instytucja niż Policja, ale współpracują.[2]
- Kluczowe dowody: zrzuty z widocznym URL i datą, numer rachunku odbiorcy, TXID, ID ogłoszenia, korespondencja w całości.
- Po złożeniu masz status pokrzywdzonego i prawo do informacji o biegu sprawy oraz do zażalenia na umorzenie.
- Anonimowe zgłoszenie nie jest formalnym zawiadomieniem, ale informację można przekazać przez CBZC bez podawania danych.
- Postępowanie sprawdzające trwa zwykle 30 dni, śledztwo/dochodzenie, dłużej, w zależności od złożoności.
Gdzie złożyć: dowolny komisariat albo prokuratura
Zawiadomienie o przestępstwie internetowym możesz złożyć w każdej jednostce Policji w Polsce lub w każdej prokuraturze rejonowej. Nie odsyłają cię „do właściwego rejonu”, jednostka, która przyjmie sprawę, sama przekaże ją tam, gdzie należy. To ważne, bo w cyberprzestępstwach „miejsce przestępstwa” często jest niemożliwe do ustalenia dla ofiary.
Twoje opcje:
- Osobiście na komisariacie, składasz ustnie do protokołu, funkcjonariusz spisuje.
- Pisemnie, na miejscu, przynosisz gotowy dokument, zostawiasz w sekretariacie za potwierdzeniem.
- Listem poleconym, wysyłasz do komisariatu lub prokuratury rejonowej. Zachowaj dowód nadania.
- Online przez Gov.pl, usługa „Zgłoś przestępstwo”, potrzebny Profil Zaufany lub e-dowód.[4]
- E-mailem lub faksem, dopuszczalne, ale mniej pewne co do potwierdzenia wpływu.[4]
W sprawach cyberoszustw można również skorzystać z formularza Centralnego Biura Zwalczania Cyberprzestępczości (CBZC), służy do zgłaszania informacji o cyberprzestępstwach i uzupełnia (nie zastępuje) formalnego zawiadomienia.[7]
Teczka dowodowa, co zebrać zanim pójdziesz
Przed złożeniem zawiadomienia przygotuj komplet dowodów w formie cyfrowej i wydrukowanej. Im więcej konkretów podasz od razu, tym szybciej sprawa ruszy, i tym mniejsza szansa, że utknie na etapie „brak danych do ustalenia sprawcy”.
Lista 9 rzeczy do zebrania:
- Zrzuty ekranu całej rozmowy/oferty, od pierwszego kontaktu do ostatniej wiadomości.
- Adres URL fałszywej strony (skopiowany, nie „mniej więcej”) oraz zrzut ekranu z widocznym paskiem adresu.
- Numer rachunku bankowego, na który poszedł przelew (IBAN).
- Potwierdzenie przelewu z banku (PDF lub zrzut z bankowości).
- Numer transakcji (TXID), jeśli chodziło o kryptowaluty.
- ID ogłoszenia na OLX, Allegro, Vinted, Marketplace + link do ogłoszenia.
- Numer telefonu i adres e-mail sprawcy (nawet jeśli podejrzewasz, że fałszywe).
- Nagłówki wiadomości e-mail (pełne, techniczne, nie tylko treść).
- Dane paczki/kuriera, jeśli oszustwo dotyczyło fałszywego linku „dopłać do przesyłki”.
Zrzuty ekranu, które mają wartość dowodową
Zrzut ekranu jest dowodem tylko wtedy, gdy widać na nim: pełny adres URL, datę i godzinę, treść w całości. Ucięty fragment rozmowy bez kontekstu ma niewielką wartość. Rób zrzuty całej strony (przewiń), nie tylko widocznego okna. Nazwy plików zapisuj z datą, np. 2026-07-15_olx-ogloszenie.png.
Numery rachunków, TXID, ID ogłoszeń, dane, które namierzają sprawcę
To są twarde punkty zaczepienia dla śledczych. Numer rachunku bankowego można zablokować w innych bankach, TXID pozwala prześledzić kryptowalutę na blockchainie, ID ogłoszenia daje Policji podstawę do wystąpienia do platformy o dane konta. Bez tych danych sprawa często kończy się umorzeniem.
Wzór zawiadomienia pisemnego: elementy obowiązkowe
Zawiadomienie pisemne musi zawierać oznaczenie autora, adresata, opis czynu i wniosek o ściganie. Nie musisz cytować kodeksu karnego, od kwalifikacji prawnej jest prokurator.
Elementy obowiązkowe:
- Miejscowość i data (prawy górny róg).
- Twoje dane: imię, nazwisko, PESEL, adres, telefon, e-mail.
- Adresat: „Komenda Powiatowa/Miejska Policji w …” lub „Prokuratura Rejonowa w …”.
- Tytuł: „Zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa”.
- Opis stanu faktycznego, chronologicznie, konkretnie: co, kiedy, gdzie (URL), z kim (nick, numer, e-mail), za ile.
- Wysokość szkody, kwota i waluta.
- Wniosek: „wnoszę o wszczęcie postępowania i ściganie sprawcy”.
- Wykaz załączników (zrzuty, potwierdzenia, korespondencja).
- Podpis własnoręczny (przy wersji papierowej).
Wzór do pobrania znajdziesz na stronie gov.pl/web/gov/zglos-przestepstwo.[4]
„Zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa” to prawidłowa nazwa dokumentu, nie „doniesienie”, nie „skarga”. Ta formuła sygnalizuje, że sprawa ma być rozpatrzona jako karna.
Jak wygląda złożenie ustne do protokołu, krok po kroku
Ustne zawiadomienie składa się bezpośrednio u funkcjonariusza, który sporządza protokół i daje ci go do podpisania. Cała wizyta trwa zwykle 45-90 minut.
Przebieg:
- Zgłaszasz się w recepcji komisariatu, mówisz: „Chcę złożyć zawiadomienie o przestępstwie”.
- Czekasz na dyżurnego, czas oczekiwania zależy od jednostki, może być 15 min, 2 h.
- Rozmowa wstępna, funkcjonariusz pyta o zarys sprawy, decyduje o dalszym trybie.
- Spisanie protokołu, dyktujesz opis, funkcjonariusz zapisuje. Pilnuj, żeby wszystko było ujęte.
- Załączenie dowodów, przekazujesz nośnik (pendrive/płyta) lub wydruki. Poproś o pokwitowanie.
- Odczytanie protokołu, masz prawo poprawiać, uzupełniać.
- Podpis, twój i funkcjonariusza.
- Otrzymujesz numer sprawy (RSD/PR/Ds.), zapisz, przyda się do sprawdzania statusu.
Twoje prawa po złożeniu zawiadomienia
Od momentu złożenia zawiadomienia masz status pokrzywdzonego i szereg praw wynikających z Kodeksu postępowania karnego.
Konkretnie:
- Prawo do potwierdzenia przyjęcia zawiadomienia (kopia protokołu lub pieczątka na piśmie).
- Prawo do informacji o biegu sprawy, możesz zapytać o status telefonicznie lub pisemnie.
- Prawo do zażalenia na postanowienie o odmowie wszczęcia lub o umorzeniu, 7 dni od doręczenia.
- Prawo do składania wniosków dowodowych i przeglądania akt w toku postępowania.
- Prawo do pełnomocnika (adwokat/radca), także z urzędu w określonych przypadkach.
- Prawo do zawiadomienia o skierowaniu aktu oskarżenia do sądu.
„Czy przy 200 zł w ogóle się zajmą?”, szczera odpowiedź
Tak, muszą przyjąć zawiadomienie niezależnie od kwoty. Ale realnie, przy niskiej szkodzie i braku danych sprawcy sprawa często kończy się umorzeniem „wobec niewykrycia sprawcy”. To nie znaczy, że zgłaszanie nie ma sensu.
Dwa powody, dla których warto:
- Sprawy się łączą. Twoje 200 zł + 47 innych zgłoszeń na ten sam numer rachunku = jedna sprawa z wysoką łączną szkodą i realną motywacją śledczych.[9]
- Blokada rachunku i danych, Policja może wystąpić do banku o blokadę, do platformy o dane konta. Bez zgłoszenia nikt tego nie zrobi.
Zawiadomienie o phishingu vs zawiadomienie o oszustwie online
Phishing (fałszywy SMS/e-mail/strona, na którą nie kliknąłeś lub nie straciłeś pieniędzy) zgłaszaj do CERT Polska. Oszustwo, w którym straciłeś pieniądze lub dane, na Policję. Te ścieżki się nie wykluczają.
| Sytuacja | Gdzie zgłosić |
|---|---|
| Podejrzany SMS/e-mail, nie kliknąłem | CERT Polska, incydent.cert.pl lub SMS na 8080[8] |
| Kliknąłem, ale nic nie straciłem | CERT Polska + rozważ Policję |
| Straciłem pieniądze / dane logowania | Policja (zawiadomienie) + CERT Polska + bank |
| Kradzież tożsamości | Policja + BIK (zastrzeżenie PESEL) + banki |
| Oszustwo na OLX/Allegro/Vinted | Policja + zgłoszenie na platformie |
Co zrobić, jeśli zostałeś ofiarą kradzieży tożsamości
Działaj w tej kolejności: zastrzeż PESEL, zgłoś do banków, złóż zawiadomienie na Policję, zgłoś do CERT. Kolejność ma znaczenie, najpierw blokada możliwości zaciągnięcia kredytu na twoje dane.
- Zastrzeż PESEL w aplikacji mObywatel lub w banku.
- Zawiadom bank, sprawdź, czy nie ma nieautoryzowanych operacji.
- Złóż zawiadomienie na Policji z pełną dokumentacją.
- Zgłoś incydent do CERT Polska, jeśli chodziło o phishing/wyciek.
- Monitoruj BIK, sprawdź, czy nikt nie próbuje wziąć na ciebie kredytu.
Czy zawiadomienie do Policji czy do CERT-a
Policja ściga sprawcę i prowadzi postępowanie karne. CERT Polska analizuje incydent, blokuje złośliwe domeny i ostrzega innych. To dwie różne funkcje. Jeśli straciłeś pieniądze lub dane, idziesz do obu.
CERT nie prowadzi śledztwa i nie odzyska ci pieniędzy, ale blokuje fałszywe strony w ciągu godzin i dodaje je do baz operatorów. Dzięki temu kolejna osoba nie kliknie w ten sam link.[2][5]
Co się dzieje po złożeniu zawiadomienia
Prokurator lub Policja mają zwykle 30 dni na decyzję o wszczęciu postępowania. Potem może pojawić się śledztwo lub dochodzenie, które trwa od kilku miesięcy do ponad roku.
Możliwe scenariusze:
- Wszczęcie postępowania, otrzymujesz pismo z sygnaturą (PR Ds. / RSD).
- Odmowa wszczęcia, masz 7 dni na zażalenie.
- Umorzenie (np. wobec niewykrycia sprawcy), również możesz zażalić.
- Skierowanie aktu oskarżenia, sprawa idzie do sądu.
Czy mogę cofnąć zawiadomienie o przestępstwie
Zawiadomienia jako takiego nie można „cofnąć”, raz uruchomiona machina karna działa niezależnie od twojej woli. Możesz natomiast złożyć oświadczenie, że nie popierasz oskarżenia (przy przestępstwach wnioskowych, np. groźby karalne z art. 190 kk).
Oszustwo (art. 286 kk) jest ścigane z urzędu, twoja rezygnacja niczego nie zatrzymuje.
Zawiadomienie o cyberprzestępstwie a zgłoszenie do platformy
Zgłoszenie na OLX, Allegro czy Facebooku nie zastępuje zawiadomienia do Policji. Platforma może zablokować konto oszusta, ale nie prowadzi postępowania karnego i nie odzyska pieniędzy.
Rób oba równolegle: zgłoś ogłoszenie/konto na platformie (mogą udostępnić dane Policji szybciej) i złóż zawiadomienie w Policji z ID ogłoszenia.
FAQ
Ile trwa postępowanie w sprawie cyberoszustwa? Zwykle 3-12 miesięcy w fazie przygotowawczej. Sprawy z zagranicznym sprawcą lub kryptowalutami trwają dłużej.
Czy dostanę pieniądze po wyroku? Sąd może orzec obowiązek naprawienia szkody, ale ściągnięcie zależy od tego, czy sprawca ma majątek. Realny odzysk to często długa droga cywilna.
Czy mogę wysłać zawiadomienie listem poleconym? Tak. Wyślij na adres Komendy Powiatowej/Miejskiej Policji lub Prokuratury Rejonowej. Zachowaj potwierdzenie nadania.[4]
Umorzono moją sprawę, co mogę zrobić? Masz 7 dni od doręczenia postanowienia na zażalenie. Składasz je do prokuratora nadrzędnego za pośrednictwem prokuratora, który wydał decyzję.
Czy mogę złożyć anonimowe zawiadomienie? Formalne zawiadomienie wymaga twoich danych. Anonimowo możesz przekazać informację o cyberprzestępstwie przez CBZC, ale nie uruchomi to praw pokrzywdzonego.[7]
Jakie są najczęstsze przestępstwa internetowe zgłaszane w Polsce? Oszustwa na OLX/Vinted (fałszywy link „dopłać”), phishing bankowy, oszustwa „na BLIK-a”, inwestycje w fałszywe platformy, romance scam, ransomware.[9]
Czy zawiadomienie kosztuje? Nie. Złożenie zawiadomienia jest bezpłatne, w każdej formie.
Czy muszę mieć adwokata? Nie. Możesz działać samodzielnie. Adwokat/radca pomaga przy dużych stratach lub skomplikowanych sprawach transgranicznych.
Podsumowanie i następne kroki
Jak złożyć zawiadomienie o przestępstwie internetowym w praktyce: zbierz dowody, wybierz drogę (online przez Gov.pl albo osobiście w dowolnym komisariacie), przygotuj pismo z opisem czynu i wnioskiem o ściganie, dołącz załączniki, zachowaj numer sprawy. Równolegle zgłoś phishing do CERT Polska i zastrzeż PESEL, jeśli wyciekły twoje dane.
Twoje trzy kroki na dziś:
- W ciągu godziny: zabezpiecz zrzuty ekranu, potwierdzenia przelewów, numery rachunków. Nie kasuj nic z telefonu.
- Dziś lub jutro: złóż zawiadomienie, najszybciej online przez „Zgłoś przestępstwo” na Gov.pl.[4]
- W tym tygodniu: zgłoś incydent do CERT Polska przez incydent.cert.pl i skontaktuj się z bankiem.[5]
Nie zwlekaj. Numery rachunków bankowych sprawców krążą między kontami w ciągu godzin, im szybciej złożysz zawiadomienie, tym większa szansa na blokadę środków.
Źródła
Cert.pl – https://cert.pl/faq/
Cyberprzestepczosc – https://www.gov.pl/web/cyfryzacja/cyberprzestepczosc
Zglos Przestepstwo – https://www.gov.pl/web/gov/zglos-przestepstwo
Zglos cyberoszustwo (CBZC) – https://cbzc.policja.gov.pl/bzc/zglos-cyberprzestepstwo/464,Zglos-cyberoszustwo.html